A.U.P. Algemeen Uitbreidings Plan. Plattegrond van mijn jeugd.

EXPOSITIE 21 april - 22 mei
van Eesterenmuseum, Amsterdam

Verhuizen is onthechten. Verhuizen zoals mijn familie dat deed in de vroege jaren van 1950 is onthecht raken, onthecht raken van waarden over gezin, samenleving en over wonen en werken in arbeidersbuurten. Oude woonbuurten, zoals de onze, waren buurten met een hechte gemeenschap met traditionele samenlevingsvormen. Gezindten en politieke stromingen hielden de buurt bij elkaar. Van buitenaf gezien woonden de samenleving, dat wil zeggen, de gemeenschap, in gesloten woonblokken. Sober van vorm (en licht) en met weinig zicht op zon en groen. In huis ontbrak het aan warm stromend water. Voor een warme douche was mijn familie aangewezen op het badhuis drie straten verder op.

Naar een nieuwbouwwoning in West verhuizen zoals naar Amsterdam Nieuw West dat in de lijn van de verwachtingen lag, betekende ook los maken van oude ingesleten sociale structuren, wijkgedachtes, familieverbanden en over wonen, werken en kerken. Het verkassen naar het onbekende en onbeminde West was dan ook, zoals moeder het noemde, verhuizen naar een zandwoestijn, een stap naar het onbekende. Het aantrekkelijke van de wens om in het onbekende te gaan pionieren was het vooruitzicht op een groot huis met vijf slaapkamers, met een douche, een flinke box voor fiets en kinderwagen. Dit losmaken van oude sociale structuren gaf de familie Loos een pioniersstatus, een van trots vervuld zelfstandig gevoel dat er gekozen kon worden. Een alles bepalend nieuw doel dat zelfstandige keuzes het roer van een familie omgooide.

De arbeidersklasse, ook de familie Loos met zes kinderen, werd door de Gemeente Amsterdam aangemoedigd te verhuizen naar Nieuw West, de Westelijke tuinsteden van Amsterdam. Een plek vol beloftes. Met het roer van zelfstandigheid in handen koerste de familie naar het nieuw te bouwen stedenbouwkundig plan van stedenbouwer Cornelis van Eesteren (1897-1988) het A.U.P. / Algemeen Uitbreidings Plan. Een stedenbouwer aangesteld door de gemeente Amsterdam lanceerde met elan zijn visie over wonen, leven en werken. Het credo van het plan stimuleerde bewoners uit de oude stad met volksbuurten te pionieren naar West met de slogan 'lucht, licht en ruimte'. Het plan werd de lokroep om daar naar toe te verhuizen. De belofte hield in dat verkassen naar West uitzicht bood op betaalbare huurwoningen. De aspirant pionier kon in de nieuwe positieve tijdgeest, die ook de wederopbouw-periode werd genoemd, starten met één of meerdere kamerwoning met een douche, een tuintje voor en achter en berging voor fiets, kinderwagen en kolen. Het vertrouwen in het maken van de overstap naar een moderne leefomgeving werd gestimuleerd door de overheid. De nieuwe leefomgeving werd de functionele stad. Een moderne stad met sociografische doelen, dat wil zeggen, gescheiden functies voor wonen, werk, recreëren, verkeer, groen en zonder industrie. Wonen in een nieuw te bouwen en een functionele stad betekent, groen aan de voordeur en tuintje achter met tegenover de voordeur in de straat een rijtje bomen. Vanuit de huiskamer is er zicht op achtertuin, de tuin van de buren en collectief groen op kinderwagenafstand.

HET WERK
Olieverfschilderijen, pentekeningen, collages, houtsneden.

Het nieuwe elan van de wederopbouw waar ik mee opgroeide, werd een periode van vernieuwing. De stedelijke vernieuwing van Cornelis van Eesteren met doorzonwoningen, strokenbouw en faciliteiten voor recreatie rond de Sloterplas was vooruitstrevend. De pioniers en ook Familie Loos betraden tuinstad Slotermeer dan ook als een belofte. Met zand in het haar en veel improvisatie vestigde de familie zich onder de blauwe hemel van West. En ik? Ik bereidde me voor op toekomstige artistieke impressies met veel licht, lucht en ruimte in de hoofdrol. Op olieverfdoek 'Sloterplas' (60 x 120 cm) is als een Panorama afgebeeld. Het Panorama, als de nieuwe openbare ruimte, inclusief het suggestief geschilderde 'Plattegrond van mijn Jeugd', stadsdeel Slotervaart, Zanstraflats, woonadres 1064 BX, alsook het blauwe hart in het groen, is de 'Sloterplas' de kern van de westelijke tuinsteden en van mijn beeldend werk. Het pakt, gezien als een vogel een gerealiseerd en geïdealiseerd overzicht samen wat politieke intenties tijdens het A.U.P. voor mij, mijn familie en de pioniers hebben betekend.

Rob Loos, Amsterdam April 2022

Te zien tijdens de expositie